Zorg in het dorp

16-04-2018

WAAROM ZIJN WE ALS PROVINCIE ANTWERPEN DIT PROJECT GESTART ? 

Het project illustreert de rol van de provincie als streekmotor. Wanneer verschillende gemeenten met een bovenlokaal probleem geconfronteerd worden, kijkt men vaak naar de provincie in de hoop een oplossing te vinden.  WE ZIJN VERTROKKEN VAN EEN GROTE MAATSCHAPPELIJKE UITDAGING ! Eén van de grote uitdagingen waar we de komende jaren en decennia tegenaan kijken is de snel en massaal vergrijzende/verzilverende bevolking

Als gevolg daarvan zal onze samenleving drastisch veranderen op diverse domeinen. Ik som er een paar op : 

-      Er zullen meer faciliteiten nodig zijn om oudere mensen op te vangen : verzorgingsinstellingen, serviceflats, dagopvang, …

-      Maar ook aangepaste woningen, want veel mensen willen zo lang mogelijk in hun eigen huis blijven wonen, weliswaar met zoveel mogelijk comfort.

-      Dat wil zeggen dat er ook meer helpende handen nodig zullen zijn : mensen die in de zorgsector werken, en ook hier weer van allerlei aard; van klassiek verzorgenden tot administratief personeel, technologisch geschoolde mensen voor de installatie en het onderhoud van allerlei hulpmiddelen, …

-      We gaan ook meer mantelzorgers nodig hebben.

-      Al die mensen gaan we een goede opleiding, vorming en ondersteuning moeten geven. 

-      Om het werk fysiek en logistiek niet te zwaar te maken, gaan we allerlei nieuwe technologieën en methodieken moeten ontwikkelen.

Naast die klassieke zorgvragen komen er ook andere zaken bij kijken, waar we op het eerste gezicht niet zo bij stil staan :

-      Verminderde mobiliteit : hoe gaan deze mensen straks winkelen ? Wat zijn de gevolgen voor de lokale economie ? Wat als er straks geen postkantoor, geen buurtwinkel of geen bankautomaat meer is ? Hoe groot is het gevaar voor vereenzaming of verwaarlozing ?

-      En zelfs als er wel openbaar vervoer is : is dat dan wel aangepast vervoer ? Enzovoort … 

Bij al die vragen moeten we twee dingen voorop stellen : kwaliteit en betaalbaarheid ! En wel degelijk voor iedereen, niet alleen voor wie welstellend is. Het zorgen voor mensen is een maatschappelijke plicht voor ieder bestuursniveau. Maar die vraag is te groot voor vele lokale besturen (zeker op het platteland). Vandaar dat wij hen vanuit de provincie een aantal instrumenten willen aanreiken om ermee om te gaan. Eén daarvan is de analyse-methodiek “zorg in het dorp”.

U zult zich misschien afvragen : “Ja, maar de provincie is sinds 1 januari toch niet meer bevoegd voor een persoonsgebonden beleidsdomein als ‘zorg’ als gevolg van een interne Vlaamse staatshervorming. Mag zij dit dan nog wel doen ? “ Ik vind dat zorgen voor mensen een taak vind van élke overheid en dus ook de provinciale overheid. We zijn dus gaan zoeken naar manieren om het zorgvraagstuk op een grondgebonden manier te benaderen. En we hebben die ook gevonden. Dit project is daarvan een duidelijke illustratie.

Wat we in Sint-Amands gedaan hebben is letterlijk de zaken in kaart brengen die met zorg van vandaag en morgen te maken hebben, aan vraagzijde en aan aanbodzijde. Het resultaat is een reeks data en kaarten die een antwoord geven op heel concrete vragen, zoals :

-      Waar zijn in deze gemeente de huisartsen gevestigd, waar de apothekers, de kinesisten, de tandartsen,…?

-      Waar wonen de meeste oudere mensen? Of waar kunnen we demografisch de komende jaren een grote toename verwachten ?

-      Is er voldoende opvang voorzien voor die mensen ?

-      Kunnen de inwoners zich voldoende verplaatsen om een goede gezondheidszorg te krijgen ?

-      Waar is er aangepast vervoer ? Waar niet ? Enzovoort …

Vertrekken van deze kaarten om de uitdagingen van morgen aan te pakken is overduidelijk een grondgebonden benadering van het zorgvraagstuk

Het is uiteraard niet de bedoeling geweest om louter een studie te laten maken of een reeks kaarten, die dan ergens in de kast worden gelegd. Wij willen hier ook echt mee aan de slag gaan : in Sint-Amands zelf maar ook elders in de provincie. Voor Sint-Amands zelf staat deze analyse nu op punt. Ze is opgemaakt in nauwe samenwerking met het lokale bestuur en het OCMW, met de bedoeling er ook echt iets mee te gaan doen. Deze studie brengt de uitdagingen in kaart, maar evenzeer wat al goed is én ook de kansen die er liggen maar die nu nog onbenut of onderbenut zijn.

Het is dus echt een werkinstrument geworden, vanwaaruit wij als provinciebestuur met onze experten ook een aantal beleidsaanbevelingen kunnen doen naar het lokale bestuur en het OCMW. We zullen dat straks illustreren, nadat we de resultaten voor Sint-Amands bekeken hebben. We willen bovendien vanuit onze expertise samen met het bestuur in Sint-Amands ook op zoek gaan naar oplossingen en daarvoor nagaan …

-      Welke instrumenten (subsidies of andere ondersteuning) we zelf kunnen aanbieden,

-      Welke mogelijkheden andere overheden bieden (bijv. steun vanuit de Vlaamse administratie, of er een Europees project mogelijk is, enz.).

Voor de provincie Antwerpen was dit ook een pilootproject. Het is de eerste keer dat we op deze manier een analyse gemaakt hebben voor een lokaal bestuur (het was dus een primeur voor Sint-Amands). Wat we uit dit project geleerd hebben, nemen we ook mee om intern te bekijken hoe we dit soort analyses nu ook op andere plaatsen kunnen gaan maken en inzetten samen met de lokale besturen. Onder andere in het kader van ons nieuwe dorpenbeleid denk ik dat dit een zeer waardevol instrument is dat we aan lokale besturen kunnen aanbieden. 

Wat wij zeker niét hebben willen doen, is Sint-Amands gedeprimeerd achterlaten met een berg huiswerk en de handen in het haar. Het liefste gaan we samen aan de slag om een aantal uitdagingen en aanbevelingen verder aan te pakken. Ik zei al dat onze adviseurs samen met het lokale bestuur aan de tafel gaan zitten om te kijken welke Vlaamse subsidies er zijn, of er kansen zijn bij een Europees project, enz. Maar we hebben vanuit de provincie Antwerpen zelf ook een ondersteunend aanbod :

-      Nieuw is dus de analytische methodiek die wie hier vandaag voorstellen, die op de gemeentelijk niveau de zorgvraag en het zorgaanbod in kaart brengt en vanwaaruit dan onderbouwd beleidsaanbevelingen kunnen volgen.

-      Om die analyses nog te versterken – in de diepte en/of in de breedte – beschikken onze diensten beschikken ook over nog meer data en kaarten op verschillende niveaus en rond zeer diverse (ook aanverwante) thema’s, waarmee lokale besturen aan de slag kunnen. We bieden die niet alleen passief aan, maar onze experten kunnen ook actief worden ingeschakeld om samen een analyse te maken.

 -     De expertise van de provincie kan ook worden ingezet om op zoek te gaan naar allerlei subsidiemogelijkheden. Voor een heleboel beleidsdomeinen kunnen we vanuit de provincie zelf inzet van mensen en middelen (financiële steun) aanbieden om innovatieve projecten mee op de rails te zetten. Ik denk hierbij onder aan initiatieven rond … 

  • Nieuwe woonvormen (bijv. co-housing),
  • Aangepast vervoer,
  • Vervoersarmoede op het platteland
  • Lokale economie en detailhandel (denk aan het mooie project van de Buurtkar in buurgemeente Bornem),
  • Samenwerking met sociale economie,
  • Het ontwikkelen van nieuwe technologieën en methodieken voor de zorgsector,
  • Tewerkstelling in de zorgsector,
  • Leefbaarheid van kleinere dorpen en gehuchten op het platteland,
  • Enzovoort.

Dit past helemaal binnen het nieuwe dorpenbeleid dat we vanuit de provincie Antwerpen aan het uitrollen zijn en waarmee we naar lokale besturen stappen en hen handvaten geven om de problemen van morgen vandaag al aan te pakken. Het liefst zien we dit gebeuren in een bottom-up verhaal van lokale besturen samen met hun inwoners in een proces van participatie en co-creatie. Ook daarin ondersteunen we hen graag. We zijn op dit moment op diverse plaatsen in een snel tempo expertise aan het opbouwen met zulke participatieprocessen, o.a. in Heist-op-den-Berg, Hulshout, Laakdal en Essen, om die later ook op andere plaatsen in de provincie in te zetten. Ik hoop we dat een aantal van deze instrumenten ook in Sint-Amands zullen kunnen inzetten om een aantal van de beleidsaanbevelingen die uit de studie die we vandaag voorstellen naar voren komen, effectief samen uit te voeren en op die manier deze studie samen ook écht kunnen valoriseren. 

 

 

Social Media: